W pierwszej części rozważań o mierzeniu ciśnienia tętniczego została już wstępnie omówiona technika wykonywania pomiaru. Na osoby, które nie posiadają jeszcze wystarczającego doświadczenia czyhają pułapki, które mogą istotnie zafałszować uzyskany wynik. Jedną z takich pułapek jest tzw. przerwa osłuchowa. Co to takiego ? Załóżmy, że mankiet manometru został prawidłowo założony i został napompowany właściwie czyli krew nie przepływa przez tętnicę ramienną zaciśniętą mankietem. Upuszczamy powoli powietrze i pojawiają się stuki np. przy wartości 210. Upuszczamy dalej i przy wartości ciśnienia 190 stuki zanikają. Dalej upuszczamy i ponownie stuki pojawiają się przy 150 mm Hg. Upuszczamy nadal i przy 90 stuki ustają zupełnie. Wynika stąd, że pomiędzy wartościami od 190 do 150 brak stuków, które teoretycznie powinny tam być, ale w praktyce nie są słyszalne, a to może powodować błędny pomiar. Stuki zatem było słychać 2 razy od 210 do 190 i ponownie od 150 do 90. Przerwa osłuchowa występuje tylko u niektórych ludzi. Warto sprawdzić czy to zjawisko nie dotyczy nas samych. Powinno się też o nim pamiętać robiąc pomiar członkom rodziny czy znajomym. W podanym wyżej przykładzie przerwa osłuchowa wystąpiła pomiędzy wartościami ciśnienia 190 do 150. Jeśli zatem osoba dokonująca pomiaru napompowała mankiet do 180mm Hg to trafiła właśnie w zakres przerwy osłuchowej i fałszywie zmierzone RR miało by się równać 150/90 podczas gdy faktyczna jego wartość u osoby badanej wynosiła 210/90. Dlatego z urzędu pompujemy więcej niż się spodziewamy zmierzyć. Przyjmijmy, że będzie to zawsze 230 mm Hg. Dla przypomnienia jest to ciśnienie jakie wytwarza słup cieczy, w tym przypadku rtęci, o wysokości mierzonej w milimetrach. Symbol chemiczny rtęci Hg. Kolejna z czyhających pułapek to wynik zbyt szybkiego upuszczania powietrza z mankietu urządzenia pomiarowego. Jeśli pomiędzy kolejnymi skurczami serca wypuścimy za dużo powietrza i spowodujemy tym zbyt szybki spadek ciśnienia w mankiecie to stuki usłyszymy przy wartościach niższych niż faktyczne. W efekcie pomiar RR będzie miał zaniżoną wartość. Wbrew pozorom wcale nie jest łatwa obsługa zaworu powietrza w gruszce. Chodzi o to by nauczyć się upuszczać powietrze z mankietu z odpowiednią szybkością. Zdecydowanie trudniejszy w obsłudze jest zworek w formie śruby. Znacznie łatwiej posługiwać się formą dźwigienki dlatego przy zakupie sprzętu pomiarowego warto koniecznie zwrócić na ten element uwagę. Dźwigienka zapewnia zdecydowanie większy komfort i ułatwia pomiar. Nie jest niczym niezwykłym, że wartość zmierzonego RR budzi nasz niepokój. Nie należy wtedy denerwować się czy wpadać w panikę. Jeśli brakuje nam doświadczenia w pomiarach dobrze jest każdy pomiar powtórzyć nawet parokrotnie. Przyspieszy to uzyskanie wprawy i przyspieszy nabranie pewności. Osoby dysponujące sporym doświadczeniem mogą się ograniczyć do kontrolowania tylko wyników nieprawidłowych. Cdn.

Andrzej Kilka

Ludzkie serce od wczesnego okresu rozwoju, już w łonie matki, nieustannie przetacza krew przez sieć naczyń krwionośnych. Dzięki temu tkanki otrzymują niezbędne do życia i rozwoju tlen, substancje odżywcze, hormony, witaminy i mikroelementy. Jednocześnie krew przetaczana przez tkanki zabiera z nich dwutlenek węgla i wszelkie zbędne produkty przemiany materii. Są one następnie usuwane z organizmu aby stałość środowiska wewnętrznego  ustroju mogła być nieustannie zachowana. Bez tego rozwój i trwanie życia nie były by możliwe. Przez dziesiątki lat serce ludzkie działa jako pompa wtłaczając rytmicznie natlenioną, powracającą z płuc, krew, zwaną w tym momencie krwią tętniczą. Serce musi pompować krew pod odpowiednim ciśnieniem. Organizm posiada precyzyjny, skomplikowany system regulujący to ciśnienie. W momencie skurczu lewej komory serca, wtłaczającej krew do aorty, ciśnienie uzyskuje najwyższą chwilową wartość. Dlatego też nazwane zostało ciśnieniem skurczowym. W momencie kiedy komory serca są prawie napełnione a porcja krwi wypchnięta przez poprzedni skurcz zdążyła wypełnić odchodzące od aorty tętnice ciśnienie uzyskuje najniższą chwilową wartość. Stąd nazwa ciśnienie rozkurczowe. Celem pomiaru ciśnienia tętniczego jest ustalenie wartości ciśnienia skurczowego, tego wyższego, i rozkurczowego, tego niższego. Umożliwia to porównanie wyniku z wartościami przyjętymi jak norma i podjęcie ewentualnych działań korygujących czyli włączenie leczenia. Wynik pomiaru ciśnienia tętniczego umownie oznacza się jako RR i zawsze najpierw podajemy wartość ciśnienia skurczowego a potem rozkurczowego np. 120/80. Do pomiaru najlepiej używać klasycznego aparatu z mankietem na ramię. Szerokość mankietu zakładanego na ramię ma pewien wpływ na wartości pomiaru. U dzieci czy osób bardzo szczupłych używamy wąskiego mankietu zaś na ramiona o dużym obwodzie powinniśmy zakładać mankiety szerokie. Użycie typowego mankietu u przeciętnego człowieka nie powinno dawać zafałszowania pomiaru. Nie ma znaczenia czy wartość odczytujemy na słupku rtęci czy na mierniku aneroidowym. Aktualnie w państwach UE obowiązuje zakaz stosowania jakichkolwiek urządzeń medycznych zawierających rtęć. Każdy wie gdzie znajduje się mięsień dwugłowy ramienia inaczej biceps. Przyśrodkowo i pod nim biegnie tętnica ramienna. Na niej dokonamy pomiaru RR.  Dolny brzeg mankietu powinien być 2-3 centymetry powyżej zgięcia łokciowego czyli najgłębiej położonego miejsca po zgięciu kończyny górnej w stawie łokciowym. Mankietu nie zakładamy zbyt luźno ani też nie powinien być wstępnie napięty. Zamykamy zaworek na gruszce i pompujemy wartość większą niż wartość spodziewanego pomiaru. Musimy mieć pewność, że maksymalne chwilowe ciśnienie w tętnicy ramiennej jest niższe niż w mankiecie ciśnieniomierza i ucisk mankietu całkowicie zatrzyma przepływ krwi w tętnicy. Powoli upuszczamy powietrza z mankietu. Malejący ucisk na ramię powoduje, iż w pewnym momencie tętnica zaczyna się otwierać i krew burzliwie przepływa przez zniekształconą uciskiem tętnicę. Jeżeli słuchawkę przyłożymy przyśrodkowo na zgięciu łokciowym to usłyszymy charakterystyczne stuki. Należy odczytać wartość wskazania przyrządu w momencie gdy pojawi się pierwszy stuk oraz w chwili kiedy słyszymy ostatni. Pierwsza wartość to ciśnienie skurczowe a druga rozkurczowe. Wbrew pozorom najtrudniejszym elementem pomiaru jest obsługa zaworu powietrza w gruszce. Polecam przyrządy pomiarowe gdzie zaworek ma formę dźwigienki. Jest znacznie łatwiejsza w obsłudze. Życzę udanych pomiarów. cdn.

                                                                                                           Andrzej Kilka

Andrzej Kilka